5 elementen

5 Elementen leer

De verbinding met de vijf elementen.

De zon blijft bovenaan staan. Onder is water en de zon schijnt op het water. De zon is dus Yang (warm en beweeglijk) en het water is Yin. De zon verwarmt het water, dat langzaam verdampt. Hierdoor ontstaat als het ware een opstijgende kracht. Als er voldoende verdampt is, wordt het zwaarder en zwaarder, er ontstaan wolken en het water keert terug in de vorm van regen richting aarde. Deze krachten worden meestal genoemd in de vijf elementen theorie, maar de Chinese karakters wijzen meer eigenlijk op iets beweeglijkers. Dus zou het misschien beter zijn om te spreken over vijf bewegers. Een element is nogal statisch.


Vuur – Water – Hout – Metaal – Aarde

Deze beweger (de zon) noemen we dan VUUR, en het water noemen we WATER. De overgang van het water naar het vuur, dat verdampen dus, betekent dat er iets begint te ontstaan. Dit noemen we de beweger HOUT. Die kracht die zich hier manifesteert door de werking van de zon op het water en de damp die daardoor ontstaat – damp is overigens ook CHI – gaat over in de beweger METAAL. Dat zijn geen vijf bewegers, maar nog maar vier. In het centrum zeggen we dan dat is AARDE. Er zijn ook nog andere schema’s, maar daar komen we later op terug, maar laten we zeggen dat de AARDE alles met elkaar verbindt.

Yin Yang principe



In de vijf elementen theorie worden de elementen weergegeven als cirkels.



Ook hier is dezelfde circulaire beweging te maken.

Het water voedt het hout, hout voedt het vuur.

Daardoor ontstaat er aarde en in de aarde ontstaat metaal en om metaal condenseert het water.

Deze cirkel wordt ook wel de ondersteunende cyclus genoemd.


Vijf elementen theorie – de controlerende cyclus


Dit zijn de bewegingen – lijnen / binnen de cirkel.

Het water blust het vuur en het vuur smelt het metaal.

Metaal klieft het hout, hout absorbeert aarde en aarde absorbeert water.


Wanneer we wat dieper in gaan op hoe het wordt toegepast in de acupunctuur of in de Chinese massage wordt gebruikt, dan is er ook in ieder van de vijf elementen sprake is van een Yin-Yang context waaraan men verschillende meridianen koppelt en bepaalde kleuren, smaken en andere kwaliteiten.


Water – meridianen blaas en nier

Hout – meridianen lever en galblaas

Vuur / meridianen hart en dunne darm

Aarde – meridianen mild en maag

Metaal – meridianen longen en dikke darm


Bijvoorbeeld bij het element water horen de meridianen, de waterwegen blaas en nier. Het een heeft een Yin (de nier) karakter, het andere een Yang (de blaas) karakter. De nier is wat meer naar binnen gericht en vast en compact en is de blaas meer naar buiten gericht, meer beweeglijker en opener.


Binnen de meridianen zijn er ook weer de eigenschappen van de vijf elementen.

Zo is er binnen de blaasmeridiaan op zich ook weer vuur, aarde, metaal, water en hout.

Dus in de lange weg van die meridiaan van voet over de rug tot boven je ogen zit vuur, aarde metaal, water en houtbewegers. Als er in de meridiaan op zich te veel vuur zit moet men het waterelement in de blaasmeridiaan gebruiken om het vuur te temperen. 

Is hij kok of arts?

Is dit een apotheek of een restaurant?

Vis, vlees, groenten, ui en prei:

heerlijke gerechten verbannen tabletten en pillen,

voedzame spijzen zijn het middel tegen alle lijden.


(Chinees gedicht, herkomst onbekend)